en
POLECAMYDotknij Gotyku w Toruniu
POLECAMYZrób samodzielnie pierniki
POLECAMYZWIEDŹ TORUŃ Z KUFLEM PIWA!
POLECAMYPOZNAJ WIELKĄ TWIERDZĘ TORUŃ

Mury obronne

 
Stare Miasto, Nowe Miasto
Zobacz mapa niżej
 
 
Zachowane baszty (ikony) i mury obronne: linia granatowa: Starego Miasta, linia czerwona: Nowego Miasta
 
 
i

i

Najdłuższy odcinek zachowanych toruńskich murów obronnych ciągnie się wzdłuż Wisły. Jest to jednak zaledwie nieco ponad kilometrowa część z dawnego 3-kilometrowego obwodu (łącznie murów Starego Miasta i Nowego Miasta, nie licząc murów zamku krzyżackiego). Poza tym fragmenty murów wraz z innymi elementami średniowiecznego i nowożytnego systemu fortyfikacyjnego znaleźć można m.in. wzdłuż południowego i północnego odcinka ulicy Podmurnej oraz w okolicach placu po dominikańskim zespole klasztornym i Kościele św. Mikołaja.
Dawne, średniowieczne mury miejskie zostały w większości rozebrane przez władze pruskie w latach 1873-1889, głównie w części wschodniej, zachodniej i północnej toruńskiego Średniowiecznego Zespołu Miejskiego.

Toruń praktycznie od początku istnienia, tj. od połowy XIII wieku, był jednym z najsilniej ufortyfikowanych miast europejskich. Otoczony był podwójnym (tzw. mur niski z zewnątrz i mur wysoki od wewnątrz miasta) pierścieniem murów obronnych z mokrą fosą pomiędzy nimi (jedynie od strony Wisły mur był pojedynczy). W ciągu kolejnych lat i wieków mury ciągle udoskonalano - były podwyższane, wzmacniane, rozbudowywane; po raz pierwszy już w końcu XIII wieku.

 
Jako pierwsze zaczęto budować mury od zachodniej strony miasta. Fragment zachodniego odcinka murów obronnych Starego Miasta przy placu Rapackiego, między Krzywą Wieżą a nieistniejącą Bramą Starotoruńską, datowany jest na lata 1246-62 (w 1246 r. Krzyżacy przekazali miastu jego dotychczasowe obwarowania, a w 1262 r. cały obowiązek obrony militarnej Torunia). Jest to jednocześnie najstarszy w Polsce mur miejski (następne kolejno pojawiły się we Wrocławiu: ok. 1260 r., Poznaniu: ok. 1280 r., Krakowie: po 1291 r.).

Swój system obronny posiadały wszystkie trzy toruńskie jednostki urbanistyczne: Stare Miasto, Nowe Miasto (mur istniał też pomiędzy nimi, tj. wzdłuż ulicy Podmurnej, nawet pomimo połączenia miast w 1454 roku) oraz Zamek Krzyżacki. Obwód murów staromiejskich wynosił 1,7 km, obwód murów nowomiejskich: 1,5 km.
Ponadto odrębnie ufortyfikowany był kościół Ducha Św. i klasztor benedyktynek-cysterek na Rybakach.

Nieodłącznym elementem obronnym tego systemu fortyfikacyjnego były baszty, bramybarbakany.  W ciągu 3-kilometrowej linii toruńskich murów obronnych znajdowały się około 54 baszty, 13 lub 14 bram i 2 barbakany typowe. Do dziś zachowało się: ok. kilometrowej długości odcinek murów, 9 baszt i 3 bramy.

Toruńskie średniowieczne obwarowania należały do najsilniejszych nie tylko w państwie krzyżackim, ale i na obecnych ziemiach polskich. Ich siła polegała na zastosowaniu podwójnych murów z międzymurzem, nawodnionej obmurowanej fosy, wzniesieniu zespołów obronnych bram: StarotoruńskiejChełmińskiej składających się z barbakanów i baszt. Fortyfikacje takie miały tylko nieliczne miasta europejskie.

Od początku budowy tak mury, jak i baszty i bramy, obdzielane były ozdobami; zwyczaj dekorowania nie był czymś nadzwyczajnym i w tym typie budownictwa. Prawie zawsze na basztach i bramach umieszczano ceramiczne fryzy ornamentacyjne, wprowadzając także malowane motywy na tynkowanych blendach. Poszczególne odcinki murów przyozdabiano wprowadzając rombowe układy z ciemnych cegieł "zendrówek". Zasada dekorowania fortyfikacji tłumaczona jest m.in. tym, że miały one w oczach przyjezdnych i atakujących podkreślać bogactwo i potęgę miasta.

Mury, oprócz funkcji militarnych, dla średniowiecznego społeczeństwa miały charakter ideowy. Mur był symbolem miasta, określał jego granice, wewnątrz których toczyło się życie wg ustalonych zasad i norm prawnych.
 
Obrona murów, a tym miasta, była zadaniem mieszczan skupionych w Kurkowym Bractwie Strzeleckim (patrz tutaj), założonym około 1352 roku jako bractwo łucznicze. Poszczególny odcinek murów obsadzony był osobną załogą, która zań odpowiadała; załogi obronne tworzyli mieszkańcy poszczególnych kwartałów miasta. Jednak już w czasie polsko-krzyżackiej wojny trzynastoletniej (1454-1466) Toruń utworzył dodatkowo oddziały złożone z żołnierzy zawodowych. Po II pokoju toruńskim (1466 r.) kończącym wojnę oddziały te były rozwiązane. Wkrótce jednak zawodowy oddział wojskowy stał się stałą strukturą organizacyjną tworząc - zgodnie z przywilejem królewskim - wojsko toruńskie. Żołnierze tego oddziału, tworzący tzw. milicję miejską, pełnili służbę wartowniczą na murach i przy bramach, strzegli porządku publicznego i pomagali siłą egzekwować nakazy Rady Miejskiej. Siedzibą takich oddziałów był Odwach.
 
Plan perspektywiczny Torunia wg Matthäusa Meriana z 1642 roku przedstawia miasto otoczone gwiaździstym systemem bastionów XVII-wiecznych oraz systemem średniowiecznych murów.
 
 
Fragment najstarszego odcinka murów obronnych
 
 
Fragment południowego odcinka murów Starego Miasta
 
 
Fragment południowego odcinka murów Starego Miasta
 
 
Fragment południowo-zachodniego muru obronnego Starego Miasta z elementem ozdobnym w postaci rombowo ułożonych wzorów z cegieł zendrówek.
 
 
Fragment wschodniego muru terenu zamku krzyżackiego
 
Więcej o murach miejskich Torunia tutaj
 
Zobacz też:
Historia wojska toruńskiego tutaj
Oprac. Arkadiusz Skonieczny
 
drukuj  poleć artykuł
Komentarze użytkowników (1)
Joy Marry, 2024-03-04 10:55:07
I really like visiting historical places like this, it's so wonderful, it feels like retracing traces left hundreds, even millions of years ago. Although this defensive wall looks simple, it contains and witnesses many changes of heardle the times
Dodaj swój komentarz:


:) :| :( :D :o ;) :/ :P :lol: :mad: :rolleyes: :cool:
pozostało znaków:   napisałeś znaków:
Ostatnia modyfikacja 04-03-2019 00:38
Booking.com

Twoja wycieczka

W Twojej wycieczce znajdują się miejsca:

    Sonda

    Które miejsca w okolicy planujesz odwiedzić będąc w Toruniu (max 3):