en
POLECAMYDotknij Gotyku w Toruniu
POLECAMYZrób samodzielnie pierniki
POLECAMYZWIEDŹ TORUŃ Z KUFLEM PIWA!
POLECAMYPOZNAJ WIELKĄ TWIERDZĘ TORUŃ

Niemiec czy Polak?


Oto spór naukowców polskich i niemieckich. Jedni przekonują o jego niemieckich korzeniach, drudzy udowadniają rodowód polski. Pochodzenie wielkiego astronoma naukowcy badają od dziesięcioleci. Studiują dokumenty archiwalne, czytają Jego listy.
Najtrafniejszą wydaje się jednak opinia, że nie był ani Niemcem, ani Polakiem, a poddanym króla polskiego, toruńczykiem - wówczas nie istniało pojęcie narodowości, a duży nacisk kładziono na poddaństwo monarsze oraz miejsce pochodzenia.

Matka Mikołaja - Barbara Watzenrode najprawdopodobniej pochodziła z rodu westfalskiego (w XIII i XIV wieku m.in. stamtąd pochodzili nowi mieszkańcy Torunia). W Toruniu ród Watzenrodów szybko wszedł w skład patrycjatu miejskiego. Są jednak też dowody, że Kopernikowie pochodzili z Krakowa (właśnie stamtąd pochodził osiadły w Toruniu ojciec astronoma), dokąd przybyli z miast śląskich.

W każdym razie Mikołaj Kopernik doskonale posługiwał się językiem niemieckim i łaciną. Znał najprawdopodobniej język polski (chociaiż w Toruniu mówiło się po niemiecku), być może mówił też po włosku, skoro spędził we Włoszech 10 lat studiów. W języku polskim nie pozostawił jednak żadnego pisma, dlatego nie ma stuprocentowej pewności jego znajomości tego języka.
W domu rodzinnym Kopernikowie posługiwali się językiem niemieckim - co do tego historycy są raczej zgodni, ale to nie może stanowić żadnego argumentu. W tamtych czasach Toruń był miastem dwujęzycznym. Ci sami mieszkańcy w jednych dokumentach figurowali pod nazwiskami polskimi, a w innych pod niemieckimi. Także na ulicach słychać było te dwa języki. Po drugie wówczas nie znano pojęcia "patriotyzmu" czy przynależności narodowej. Najważniejsza była przynależność do monarchii, a Kopernik był wiernym poddanym króla polskiego, co wielokrotnie udowodnił stając po jego stronie (bronił wszak zamku olsztyńskiego przed Krzyżakami). Ponadto mieszkańcy Prus Królewskich - autonomicznej prowincji Królestwa Polskiego, powstałej po likwidacji państwa krzyżackiego po II pokoju toruńskim w 1466 roku, w tym i Torunia jako jednego z najważniejszych i największych miast) - czuli bardzo silną więź z tą prowincją i jeśli już mówili o jakiejś przynależności państwowej, to w pierwszej kolejności wskazywali właśnie na Prusy Królewskie.
 
 
   

Mikołaj Kopernik torunianin

Mikołaj Kopernik wielokrotnie podkreślał swe pochodzenie z Torunia - Wielkiego Miasta Pruskiego z dużą autonomią prawno-ustrojową, z którego był dumny. Przy wpisie do albumu scholarów Akademii Krakowskiej w 1491 roku immatrykulował się jako "Mikołaj, syn Mikołaja z Torunia". Na karcie tytułowej największego swego dzieła - "De revolutionibus..." (napisanego po łacinie) do imienia i nazwiska dopisał znaczący przydomek: "Torinensis" (torunianin). Podobne dopiski występują na innych jego pismach.
Najbardziej pewne jest więc to, że Mikołaj Kopernik pochodził z Torunia, co jak widać wielokrotnie sam podkreślał. Fakt ten trafnie podkreślił też autor łacińskiego napisu umieszczonego na cokole wzniesionego przez Niemców (!) w 1853 roku pomnika Kopernika w Toruniu, profesor gimnazjum toruńskiego Brohm. Choć sam był Niemcem, to jednak nie podał rzekomej niemieckiej narodowości Kopernika. Napis ten brzmi: "Nicolaus Copernicus Thorunensis, Terrae motor, Solis Caelique stator" (Mikołaj Kopernik torunianin, ruszył Ziemię, zatrzymał Słońce i Niebo).
Podobnie przez samego Kopernika podkreślany związek z Toruniem zawarł Nikodem Frischlin (1547-1590) - autor wierszowanej laudacji Kopernika, zamieszczonej po raz pierwszy w "Icones" Mikołaja Reusnera - zbiorze wizerunków uczonych mężów, wydanym w Strasburgu w 1587 r. Ta wierszowana pochwała znajduje się też na renesansowym epitafium Kopernika w toruńskiej Katedrze (>>>).
Przyjaciel i uczeń Kopernika - Jerzy Joachim Retyk w "Pochwale Prus" napisał: "Toruń słynny był ongiś z powodu swojego handlu, a obecnie dzięki swemu wielkiemu synowi a mojemu nauczycielowi".

 
Fragment strony tutułowej De revolutionibus...
 
Fragment epitafium poświęconego Kopernikowi, ok. 1580 r., w Katedrze Świętojańskiej.
Kliknij aby powiększyć.
 
Inskrypcja na toruńskim pomniku Kopernika
 
Oprac. Arkadiusz Skonieczny
 


 
drukuj  poleć artykuł
Ostatnia modyfikacja 02-09-2015 22:46
Booking.com

Twoja wycieczka

W Twojej wycieczce znajdują się miejsca:

    Sonda

    Które miejsca w okolicy planujesz odwiedzić będąc w Toruniu (max 3):