en
POLECAMYDotknij Gotyku w Toruniu
POLECAMYZrób samodzielnie pierniki
POLECAMYZWIEDŹ TORUŃ Z KUFLEM PIWA!
POLECAMYPOZNAJ WIELKĄ TWIERDZĘ TORUŃ

Żuraw nadwiślański

• nie istnieje
• istniał w okresie przed 1631 r. do 1830 r.
• rozebrany w czasie zaboru pruskiego
 
Czytaj też:
Port

Widok od północnego-zachodu. Rys. G. F. Steiner, 1. poł. XVIII w.

 

Portowy dźwig do przeładunku towarów znajdował się także w Toruniu. Dziś wszyscy znają jedynie żuraw gdański. Toruński stał na dawnym portowym nabrzeżu Wisły, na południowy-wschód od nieistniejącego kościoła Ducha św. Benedyktynek, u wylotu ul. Ducha Św.

Był to duży, 4-kondygnacyjny budynek o konstrukcji szkieletowej, w którym każda z wyższych kondygnacji była nieco wysunięta nad nurt rzeki, co umożliwiało obsługę statków różnej wielkości. Wewnątrz znajdowało się duże koło deptakowe, napędzane siłą mięśni, służące do wciągania towarów. Poza funkcją rozładowczą i załadowczą żuraw służył też do stawiania masztów na statkach.
 
Ze źródeł pisanych wiadomo, że żuraw istniał w tym miejscu przynajmniej przed 1631 rokiem. Został jednak zburzony w 1656 roku (potop szwedzki). Odbudowano go około 1663 roku. Został ponownie zniszczony w czasie wojny północnej (oblężenie szwedzkie w 1703 roku), po czym odbudowany w 1708, gruntownie zmodernizowany w 1720 roku. Ostatecznie został zniszczony w 1830 roku.

Ten ostatni ukazał G. F. Steiner na swoim rysunku, jako budowlę szachulcową.
Żuraw po raz pierwszy ukazano na obrazie Kazanie Chrystusa na łodzi z 1671 roku (dziś na wystawie stałej Sztuka sakralna nowożytnego Torunia w Ratuszu Staromiejskim), jednak jako budowlę ceglaną.
 
Podobne żurawie spotkać można było w niektórych miastach hanzeatyckich (>>>). Do dziś w Europie zachowały się cztery takie dźwigi portowe wywodzące się ze średniowiecza. Jednak Lubeka, "głowa Hanzy", w ogóle takiego dźwigu nie miała. Średniowieczne dźwigi portowe, czynne niegdyś w Hamburgu i Bremie, od dawna nie istnieją. Żuraw w Rostocku, ustawiony w 1780 r. na miejscu poprzednika, być może średniowiecznego, rozebrano w roku 1885. Dopiero od niedawna stoi na nabrzeżu jego kopia. Żuraw, jakim chlubi się miasto Stade, jest zbudowaną w 1977 r. rekonstrukcją starszego, pochodzącego z 1337 r., który zawalił się w 1898 r. i został rozebrany. Dzisiejszy następca słynnego żurawia w Lüneburgu z 1330 r. powstał w obecnym kształcie w roku 1797. W Szczecinie na Łasztowni co najmniej od 1570 r. stał żuraw, który nie dotrwał nawet do XIX w. Podobnie było w Rydze. Żurawia w Toruniu, pochodzącego sprzed roku 1631, znamy tylko ze starych ilustracji.
Wyjątek stanowi żuraw gdański. Dzięki swojej wielkości i walorom konstrukcyjnym, był on nadal użyteczny w XIX w.
 
 
Oprac. Arkadiusz Skonieczny
 
drukuj  poleć artykuł
Ostatnia modyfikacja 03-09-2015 13:14
Booking.com

Twoja wycieczka

W Twojej wycieczce znajdują się miejsca:

    Sonda

    Które miejsca w okolicy planujesz odwiedzić będąc w Toruniu (max 3):